Je telefoon gaat niet meer aan, of je laptop maakt een vreemd tikgeluid. Je eerste gedachte gaat niet naar het toestel. Je denkt aan wat erop staat: foto’s van je kinderen, berichten, werkbestanden. Zijn die nu weg?
Dat hangt af van wat er gebeurd is, en vaak valt het mee. Een kapot toestel is meestal te redden. Een gewist toestel bijna nooit. Hieronder lees je per situatie hoe groot de kans is en wat je beter wel en niet doet.
Waarom kapot meestal wel kan en gewist bijna nooit
Moderne telefoons, tablets en laptops versleutelen alles wat erop staat. Je foto’s staan op een geheugenchip, maar alleen in versleutelde vorm. De sleutel om ze leesbaar te maken zit in het toestel zelf.
Is je toestel kapot, dan staan je gegevens er meestal nog gewoon op, samen met die sleutel. Het toestel kan er alleen niet meer bij. Krijgen we het moederbord weer zo ver dat het opstart, dan komen je bestanden terug. Daarvoor heb je wel je toegangscode nodig.
Wordt een toestel gewist of teruggezet naar fabrieksinstellingen, dan gooit het die sleutel weg. De gegevens staan misschien nog op de chip, maar zonder sleutel zijn ze onleesbaar. Daar komt niemand meer bij, ook wij niet.
Wat er op het spel staat
Het gaat vaak mis met de beste bedoelingen. Je zet een kapot toestel terug naar fabrieksinstellingen in de hoop dat het weer werkt. Je laadt een natte telefoon op om te kijken of hij nog leeft. Je start een tikkende schijf nog een paar keer op. Precies die stap kan het verschil zijn tussen alles terug en alles kwijt. De belangrijkste regel: reset een kapot toestel nooit zolang je geen back-up hebt.
Per situatie: hoe groot is de kans?
Gevallen
Kans: groot. Na een val is meestal het scherm kapot, of de connector tussen scherm en moederbord. Je gegevens zitten op het moederbord en dat overleeft een val vaak prima. Zie je niets, maar trilt of piept hij nog bij een melding? Dan draait hij waarschijnlijk gewoon. Gaat hij helemaal niet meer aan, dan kan er een onderdeel op het bord los zijn geraakt. Ook dat is vaak te repareren.
Waterschade
Kans: goed als je snel bent, kleiner na een paar dagen. Het water zelf is niet het grootste probleem. De schade ontstaat door kortsluiting als je het toestel aanzet of oplaadt, en door corrosie die zich daarna over het bord verspreidt. Zet een nat toestel uit, laad hem niet op en leg hem niet in de rijst. Rijst haalt het vocht niet onder de chips vandaan. Hoe eerder het bord gereinigd wordt, hoe minder schade.
Kortsluiting
Kans: redelijk tot goed. Een slechte lader, een opgezwollen batterij of vocht kan een onderdeel op het moederbord laten doorbranden. Het toestel is dan in een keer dood. Vaak gaat het om een klein onderdeel in de stroomvoorziening dat te vervangen is. Is de processor of de geheugenchip zelf beschadigd, dan wordt het lastig. Dat zie je pas na onderzoek onder de microscoop.
Bootloop: blijft hangen op het logo
Kans: vaak goed, zolang er niets gewist is. Een toestel dat steeds opnieuw opstart, heeft een softwarefout of een hardwareprobleem. Let goed op als je hem op een computer aansluit. Bij een iPhone krijg je in Finder of iTunes de keuze tussen Werk bij en Herstel. Werk bij installeert iOS opnieuw zonder je gegevens aan te raken. Herstel wist alles. Kies nooit Herstel als je geen back-up hebt. Op Android betekent wipe data of factory reset in het herstelmenu hetzelfde: alles weg.
Per ongeluk gewist
Kans: hangt af van wat je hebt gewist. Een losse foto haal je vaak zelf terug. Op een iPhone staat hij nog 30 dagen in het album Recent verwijderd in de Foto’s-app. In Google Foto’s kijk je in de Prullenbak. Is het hele toestel gewist of teruggezet, dan is de kans vrijwel nul, om de reden hierboven. Dan blijft alleen je back-up over. Kijk in iCloud, in je Google-account of op je computer of er nog een reservekopie staat.
Losse harde schijf of SSD
Kans: verschilt sterk per soort schijf. Een klassieke harde schijf met draaiende schijven bewaart gewiste bestanden vaak nog een tijd, tot er iets nieuws overheen wordt geschreven. Stop dus meteen met die schijf gebruiken en installeer geen herstelprogramma op diezelfde schijf. Hoor je getik of geschraap, zet hem dan niet meer aan: elke keer opstarten kan meer schade geven.
Bij een SSD ligt het anders. Die ruimt gewiste bestanden zelf snel op, waardoor iets wat je hebt verwijderd vaak echt weg is. Een SSD die kapot is maar niet gewist, is wel vaak te redden. Bij nieuwere Macs zit de SSD vast op het moederbord en is hij versleuteld. Daarover schreven we eerder in MacBook SSD uitlezen? Bij een nieuwe Mac kan dat niet zomaar.
Hoe wij het aanpakken
We weten dat het bij een dood toestel bijna nooit om het toestel zelf gaat. We repareren al 20 jaar toestellen in Rotterdam, meer dan 300.000 telefoons. We kijken eerst wat er precies kapot is en vertellen je daarna eerlijk hoe groot de kans is. Is die klein, dan hoor je dat ook. Meer over hoe dat werkt lees je op onze pagina over data recovery.
Wat kun je vandaag doen
- Zet je back-up aan. iPhone: Instellingen > jouw naam > iCloud > iCloud-reservekopie. Android: meestal Instellingen > Google > Back-up (de naam verschilt per merk).
- Zorg dat je je toegangscode kent. Zonder code komt niemand bij je gegevens, ook niet na een geslaagde reparatie.
- Is je toestel kapot: niet resetten en niet herstellen. En laad een nat toestel nooit op.
- Iets per ongeluk verwijderd? Kijk vandaag nog in Recent verwijderd of in de Prullenbak, zolang het er nog staat.
Met een back-up en je code bij de hand is een kapot toestel vooral vervelend en geen ramp. Je foto’s staan veilig, wat er ook gebeurt.
Check vanavond even of je back-up aanstaat, het kost twee minuten. Is het al misgegaan? Loop gerust binnen op de Jonker Fransstraat 107a-109a in Rotterdam Centrum, we zijn 7 dagen per week open. Neem je toestel en je toegangscode mee.